Ana Sayfa Yerel Asayiş Siyaset Ekonomi Spor Güncel Dünya Eğitim Sağlık Kültür & Sanat Yemek/Kadin








Otomobil dönüşü yasak olan yola girdi: 7 yaralı
Otomobil dönüşü yasak olan yola girdi: 7 yaralı
Almanya gezisiyle ilgili 2 görevden alma
Almanya gezisiyle ilgili 2 görevden alma
YÖK'ün doçentlik yönetmeliğinde değişiklik
YÖK'ün doçentlik yönetmeliğinde değişiklik
Bakan Kurum'dan Açelya Apartmanı mağdurlarına ziyaret
Bakan Kurum'dan Açelya Apartmanı mağdurlarına ziyaret
Ramazan ayının ilk cuma namazı tedbirlerle kılındı
Ramazan ayının ilk cuma namazı tedbirlerle kılındı

Prof. Dr. Meryem Uysal

“DİLDE, FİKİRDE, İŞTE BİRLİK” İSMAİL GASPIRALI
19 Şubat 2021 Cuma

Kırım Tatarı olan İsmail Gaspıralı Rusya Müslümanlarının önde gelen düşünce adamlarından biridir ve geçtiğimiz yüzyılın Türk düşünce hayatında önemli rol oynamış kişilerin başında gelir. Kendisi ve 35 yıl yayınlamış olduğu Tercüman gazetesi, Rusya Türklerinin çağdaşlaşmasında en önemli basamakları oluşturmuştur.

Yusuf Akçura İsmail Bey’den söz ederken şu cümleleri kullanmıştır:” Geçmiş bütün asırlarda Türk ve İslam Dünyasında İsmail Bey’e denk sadece 20 – 30 kişi biliyorum, bununla birlikte O Türk Dünyasının son birkaç asrında varlığı bu kadar önemli ve gerekli olan biricik şahıstır.”

Samimi bir Türk Milliyetçisi olan Gaspıralı’nın gazetecilik yanında gerçek bir fikir adamı ve öğretmen olduğu bilinir. “Usûl-i Cedîd “olarak anılan eğitim hareketinin mimarıdır. Bu yöntem ile Gaspıralı çocuklara 40 gün içinde okuma öğretmiş ve hayatı boyunca bu metodu ısrarla savunmuştur.

Günümüzde de bu metot üzerinde yapılan çalışmaların sonucuna göre eğitim sistemimize önemli katkılar sağlayacağını düşünen insanların sayısı gittikçe artmaktadır.

Gaspıralı’nın fikirlerini 3 ana başlık altında toplamak mümkündür.

1. Batının yeni ve faydalı fikirlerini öğrenip Müslüman Dünyasında yaymak

2. Maarifi yeni usule göre ıslah eylemek

3. Osmanlı Türkçesini, bütün Türk Dünyasının anlayabileceği müşterek bir edebi dil haline getirmek

 

İsmail Gaspıralı’nın bütün hayatı boyunca yılmadan savaştığı ana gayesi, bazı ilim adamları tarafından bir ütopya olarak da değerlendirilen ve “Dilde, Fikirde, İşte Birlik” cümlesinde ifadesini bulan, dünya üzerindeki bütün Türklerin tek vücut haline gelmesidir.

O, dünya üzerindeki Türklere ayrı birer milletmiş gibi (Azeri, Başkurt, Kazak, Karakalpak, Kırgız…vs.) adlar verilmesinin Türk Milletini bölüp parçalama oyununun ilk perdesi olduğunu; oyunun ikinci perdesinde de Türk Milletinin yok edilmesinin sahneleneceğini daha genç yaşlardayken fark etmiş, bu oyuna nasıl karşı durulacağı hususunda fikir yürütmeye başlamıştır.

 

Gaspıralı’nın ortak edebi dille ilgili gayretleri çok geniş bir sahada karşılık bulmuştur.

Ancak her zamanki iç ve dış düşmanlar bu birliği bozmak için ellerinden geleni yapmışlardır.

İsmail Gaspıralı ise azim ve gayretiyle bu oyunun tezgahçılarını, ilmin ve aklın yardımıyla bertaraf etmeye çalışmıştır.

İsmail Gaspıralı 1851’de Kırım’ın Bahçesaray şehri yakınlarındaki Avcıköy’de doğdu.

Gaspıra babasının doğduğu yerin adıdır.

12 yaşına kadar Müslüman Mekteplerinde okuduktan sonra farklı şehirlerde Rus okullarına devam etti. Ancak bunları kendine hiç yakın bulmadı. Okulda bulabildiği Müslüman Türk çocuklarla arkadaşlık etti. Rus okullardaki aşırı Slav milliyetçiliği onların içinde Türk milliyetçiliği fikrinin uyanmasına sebep oldu. Öyle ki 1867’de henüz 6. sınıfta iken Osmanlı ordusuna katılıp, Girit isyanında Rumlara karşı savaşmak niyetiyle bir arkadaşıyla okuldan kaçtılar. Ancak yakalanıp bunun sonucunda okullarından ayrıldılar.

1868’de Bahçesaray’da Rusça öğretmenliği yaptı. Rusça edebi ve felsefi kitapları okudu.

1872’de Kırım’dan ayrılarak Paris’e gitti. Orada kaldığı 2 yıl boyunca meşhur Rus edebiyatçısı

İvan Turgenyev’in yardımcısı ve tercümanı olarak çalıştı.

1874’te hep istediği Osmanlı zabiti olma hayaliyle İstanbul’a geldi. Pek çok fikir insanı ile tanıştı. Ama onu en çok etkileyen Jön Türkler oldu.

Bir yıl kaldığı İstanbul’dan zabit olma düşüncesini gerçekleştiremeden Kırım’a döndü.

1878 yılında Bahçesaray Belediyesine Başkan Yardımcısı seçilen İsmail Bey, bir yıl sonra da başkanlığa getirildi. Beş yıl boyunca bu görevini sürdürdü.

Gaspıralı tecrübelerinden faydalanarak, milletini uyandırıp harekete geçirebilmek için

Türkçe bir yayın organı çıkarmak istedi. Uzun uğraşların sonunda 1883 yılında gazetenin tüm muhteviyatının Rusçaya çevrilmesi şartı ile Türkçe gazete çıkarma iznini aldı.

Gaspıralı bu süreçte yazılarında o denli zekice bir üslup kullanmıştır ki bu tutumu yazılarının yasaklanmasının önüne geçmiştir.

Bütün bu faaliyetler sırasında sağlığı iyice bozulan İsmail Bey, 1914’te Bahçesaray’da 63 yaşında vefat etmiştir.

Gaspıralı’nın öğrencisi Fatih Kerimî, üstadını Türk – Tatar Milletinin yol göstericisi, parlak yıldızı, alicenap hadimi ve hayırhahı olarak niteler. O’nun devrinde Rusya Müslümanları yeniden dünyaya geldi, dil ve edebiyat sahibi oldu diye yazar. Ayrıca, “Büyük bir nehri ikinci bir yöne çevirmek ne kadar çetinse, gaflet ve taassup denizine batmış bir milletin fikrini başka tarafa çevirmek ondan çok daha müşkül bir iştir. Merhum İsmail Bey işte bunu başarmıştır. Hiç şüphesiz O büyük bir adamdır” şeklinde not düşer.

 

İsmail Gaspıralı, adından çok söz edilmesine rağmen, eserleri, birçok faaliyeti ve hatta düşünceleriyle gereğince tanınmayan, saklı kalmış, ihmal edilmiş bir şahsiyettir. Roman ve hikayeleri, fikri eserleri ve sayısız makaleleri vardır.

 

İsmail Gaspıralı ile ilgili yayınları okuduğumda ve bir resmini gördüğümde gözümün önüne başka birisi geldi. Rahmetli hocamız, Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi eski Dekanlarından, kendisi de bir Kırım Tatarı olan

Prof. Dr. İhsan Özkaynak.

İsmail Bey gibi samimi milliyetçi olan İhsan Hoca, nazik yapısı, her şeyi kırmadan dökmeden amaca uygun söyleyebilmesi, aktivistliği, eğitime ve kültür sanata ilgisi, bunca zor meselenin içinden kazasız belasız çıkabilme mahareti vs. gibi özellikleriyle de onu çok andırmaktadır.

Ahrette insan sevdikleriyle birlikte olacakmış. Sürekli kahramanlık şiirleri yazan hocamın, İsmail Gaspıralı’yı sevmemesi düşünülemez. Gaspıralı o kadar kendisini temsil eden bir örnek ki, orada birlikte olmaları kuvvetle muhtemel olsa gerek.

İsmail Bey’e boşuna “Milletin Babası” dememişler.

Nezaketiyle gönüllerimizde yer eden Prof. Dr. İhsan Özkaynak hocamız da onun öz evlatlarından birisidir.

Dekanlığı süresince sıkıntılı günlerimde bana çok destek olan kıymetli hocama emekliliğinden yıllar sonra Fakülteye ziyaretinde yanına gitmiş ve kendisine her şey için teşekkür etmiştim.

O ise bana “Sen hepsine layıktın Meryem” dedi.

Bu yazımızda da Prof. Dr. İhsan Özkaynak için bir yazı yazmamız artık elzem oldu.

İsmail Bey Gaspıralı ile hocamızın diğer özellikleri yanında şefkat ve merhametlerinin varlığı da

genetik kodlarının ne kadar yakın olduğunun göstergesidir.

RUHLARI ŞAD OLSUN.

 

KAYNAKLAR

https://www.tdk.gov.tr/wp-content/uploads/2020/03/17_Temizkan-M.-Do%c3%a7.-Dr.-Hakan-K%c4%b1r%c4%b1ml%c4%b1-%c4%b0smail-Bey-Gasp%c4%b1ral%c4%b1-K%c4%b1r%c4%b1m-T%c3%bcrkleri-K%c3%bclt%c3%bcr-ve-Yard%c4%b1mla%c5%9fma-https://www.researchgate.net/publication/309726890_GASPIRALI_ISMAIL_BEYIN_EGITIM_REFORMU_VE_USUL-U_CEDID_GASPIRALI_ISMAIL_BEYIN_YASAM_OYKUSU_VE_TURK_FIKIR_HAYATINA_ETKILERIDerne%c4%9fi.pdfhhttp://mtad.humanity.ankara.edu.tr/II-3_Eylul2005/40_MTAD_2

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
YAZARLAR
Süleyman Göksu
Süleyman Göksu
ŞİFA AYI RAMAZAN
Ahmet Anıl Yılmaz
Ahmet Anıl Yılmaz
Tüketici Köşesi
Mehmet Şimşek
Mehmet Şimşek
KADINLARIMIZ (234. Bölüm)
Ebru Mut
Ebru Mut
BU BİZ DEĞİLİZ !
Mustafa Çağlayan
Mustafa Çağlayan
TÜKETİCİ KÖŞESİ
Prof. Dr. Meryem Uysal
Prof. Dr. Meryem Uysal
KARAMANLI ORTODOKS TÜRKLER
ANKET
Pandemi sürecinde belediyelerin çalışmaları yeterli mi?

Yetersiz
Yeterli
Fikrim yok

Sonuçları göster Anket arşivi
ÇOK OKUNANLAR
ARŞİV
ÇOK YORUMLANANLAR
SÜPER LİG PUAN DURUMU
FACEBOOK'TA SUNHABER
TWITTER'DA SUNHABER
NAMAZ VAKİTLERİ
İmsak 04:24   İkindi 16:43
Güneş 06:06   Akşam 19:34
Öğle 13:00   Yatsı 21:05
Nöbetçi Eczneler
Ana Sayfa Yerel Asayiş Siyaset Ekonomi Spor Güncel Dünya Eğitim Sağlık Kültür & Sanat
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri